Motyw miłości spełnionej

© - artykuł chroniony prawem autorskim


„Faust” Goethego

Miłość Fausta i Heleny – Faust zakochuje się w Helenie Trojańskiej, najpiękniejszej kobiecie świata. Sprowadza ją z krainy umarłych na żądanie cesarza i dopiero wówczas uświadamia sobie, że przed laty, w chacie czarownicy, widział odbicie kobiety w magicznym zwierciadle. Dzięki mocy Mefistofelesa przenosi się do antycznej Sparty i sprawia, że Helena zostaje jego małżonką. Spędzają wspólnie wiele lat, odizolowani od świata, w arkadyjskiej krainie. Mają syna, Euforiona. W chwili śmierci Euforiona, umiera również Helena, która była jedynie iluzją i mogła mieć ludzki kształt dopóty, dopóki łączyła ją z życiem więź miłości do syna.

„Zemsta” Aleksander Fredro

Autor nie wyjaśnia, kiedy Klara i Wacław się poznali i pokochali. Wiadomo natomiast, że spotykają się potajemnie i pragną pobrać, ale jest to niemożliwe ze względu na sąsiedzkie spory. Rejentowicz proponuje nawet Klarze ucieczkę, ale rozsądna dziewczyna odrzuca jego projekt:

„A, rozumiem. – Nie, Wacławie,
Gdzie mnie zechcesz, znajdziesz wszędzie
Zawsze twoją – prócz w niesławie.”


Po incydencie przy murze Wacław, jako jeniec Papkina, przedostaje się na stronę Cześnika. Pragnie widywać się z ukochaną. Młodzi proszą o wstawiennictwo narzeczoną Cześnika – Podstolinę, ale ta, rozpoznawszy kim jest młodzian, zapragnęła odnowić dawny romans. Naiwna Klara niczego nie spostrzegła, a przestraszony zaborczością wdowy Rejentowicz uciekł do swojej połowy zamku. Milczek, znając szczegóły znajomości syna z Hanną, zobowiązał go do małżeństwa, ale jego naczelnym celem było bolesne „dopieczenie” sąsiadowi.

Raptusiewicz był równie pomysłowy i właściwie zareagował na nietakt: sprowadził unieszczęśliwionego koncepcją ślubu z podstarzałą wdową Wacława i nakazał mu żenić się z bratanicą. Do małżeństwa nie trzeba było młodzieńca ani zmuszać, ani przekonywać. Miłość została uświęcona przez kapłana.

„Śluby panieńskie” Aleksandra Fredry

Śluby panieńskieapoteozą, wywyższeniem miłości. Puentą dzieła jest przekonanie, że miłość to uczucie prawdziwe i stałe, a nie sztuczne i ulotne, jak u romantyków. Aniela przekonała się dzięki przeprowadzonej przez Gustawa intrydze, że „najpiękniejsze z uczuć” istnieje. Dziewczyna zrozumiała jednak, że rodzi się powoli, a nie „spada nagle z nieba”, w co wierzyła po lekturze romantycznych dzieł. Fredro sprzeciwił się mickiewiczowskiej tezie o miłości „od pierwszego wejrzenia”, ukazując Gucia, który stopniowo dorastał do kochania, uświadamiając sobie jego siłę i moc. Fredro pokazał wzór prawdziwej miłości. Nie było nim sentymentalne wzdychanie smutnego, ponurego, płaczliwego, bezradnego i biernego Albina (przypominającego postać Wertera z Cierpień młodego Wertera Goethego) – karykatury romantycznego kochanka, lecz to uczucie, o które walczył Gustaw i które miało moc zmieniającą losy bohaterów.

W dziele mamy kilka rodzajów miłości, dzięki czemu poznajemy jej różne oblicza, począwszy od mocnego i silnego uczucia Gustawa do Anieli, pogodnego i pełnego zrozumienia i wyrozumiałości Anieli do Gustawa, poprzez przekorne Klary do Albina, sentymentalne, pełne łez i rozpaczy Albina do Klary, a skończywszy na dawnym, lecz nieśmiało kultywowanym Radosta do Dobrójskiej.

Pisarz zasygnalizował w utworze problem cierpień ludzi w małżeństwie bez miłości. Niespełnieni w związku się rodzice Klary, nieszczęście jest również udziałem Radosta i Dobrójskiej – rozdzielonych w młodości poprzez decyzję rodziców. Cierpieliby również Gustaw i Aniela, gdyby nie pojawiło się między nimi uczucie. Choć dzieło nie jest tragiczną historią, to jednak nakreśla negatywne konsekwencje praw w czasach, gdy o przyszłości ludzi nie decydowali oni sami, lecz rodzice i stosunki społeczno-majątkowe.

„Pan Tadeusz” Adama Mickiewicza

Wątek miłosny jest najważniejszy i najbardziej znaczący w dziele, zaznaczający się wyraźnie we wszystkich księgach. Zarzewiem konfliktu między rodami była miłość Jacka Soplicy do Ewy Horeszkówny. Zakończona nieszczęśliwie i nigdy niespełniona doprowadza Jacka do zbrodni, a w następstwie do przywdziana habitu bernardyna. Najważniejsza miłość w dziele to jednak rodzące się uczucie między potomkami Ewy i Jacka, Zosią i Tadeuszem, mające tym szczęśliwy finał i kończące spór między rodzinami.

W Panu Tadeuszu mamy miłość szczęśliwą, która jest swoistym dopełnieniem burzliwej i nieszczęśliwej miłości Jacka i Ewy. Po wielu latach ich dzieci zakochują się w sobie i doprowadzają tym samym do pogodzenia zwaśnionych rodów, niczym szekspirowska para Romeo i Julia. Jednak w tym przypadku nie ma samobójczej śmierci kochanków. Para staje na ślubnym kobiercu. Miłość Tadeusza i Zosi zaskakuje szczerością i prawdziwością uczuć, oboje nawzajem się uzupełniają i rozumieją. Jako para mogą stanowić wzorzec miłości spełnionej.

„Nad Niemnem” Elizy Orzeszkowej

W utworze nie ma żadnego wzorcowego związku, dopiero pod koniec tworzy się między Janem i Justyną, podejrzewać jeszcze można, że wzajemna sympatia Witolda i Maryni Kirlanki przerodzi się kiedyś w głębsze uczucie.

Wyobrażony poprzez związek Justyny i Jana jest osnową utworu. Wokół niego koncentrują się inne wątki. Justyna i Jan wyobrażają miłość idealną, zdolną pokonać wszelkie przeszkody. Podobną wymowę ma przytoczona w powieści legenda o Janie i Cecylii – protoplastach i założycielach rodu Bohatyrowiczów. Wzorzec miłości idealnej sugeruje nadrzędność tego uczucia wobec innych, autorka wyznacza mu tak istotną rolę, ponieważ wszelkie działania człowieka pozbawione emocjonalnego fundamentu wydają się trudne do realizacji, czasem nawet bezwartościowe (np. Różyc).

„Potop” Henryka Sienkiewicza

Małżeństwo Andrzeja Kmicica i Aleksandry Billewiczówny zostało zaplanowane nie przez młodych, lecz ich przodków. Para została wychowana w posłuszeństwie dla starszych, dlatego nie sprzeciwiła się decyzji Herakliusza i ojca kawalera. Choć bohaterowie nie widzieli się od czasu, gdy byli dziećmi, to jednak nie zamierzali przeciwstawiać się planom rodziny.

Gdyby nie miłość „od pierwszego wejrzenia”, kto wie, jak skończyłby się związek dumnej panny i zuchwałego kawalera, którzy przecież nie wiedzieli o sobie nic, prócz zdawkowych informacji o pochodzeniu. Na szczęście w chwili spotkania w izbie czeladnej w Wodoktach młodzi od razu przypadli sobie do gustu i ustalili datę ślubu za pół roku. Ich drogi jednak nie miały się tak szybko połączyć, ponieważ bohaterowie natrafiali na przeszkody. Nie dość, że różnili się znacznie pod względem usposobienia i wyznawanych zasad (on hulaka, trzpiot, wielbiciel uczt i wojen, ona – bogobojna, skromna, ale i wyniosła), to jeszcze do ciągłych kłótni przyczyniały się coraz to nowsze powikłania polityczne i niecne zamiary Radziwiłłów, krzyżujące plany małżeńskie.

Związek Oleńki i Andrzeja był szalenie dynamiczny. Obfitował w szereg niespodzianek, niezwykłych zmian akcji, począwszy od porwań dziewczyny, poprzez najgorsze zarzuty kierowane pod adresem ukochanego, a skończywszy na wytworzeniu chłodnego dystansu między obojgiem. Choć panna wielokrotnie przebaczała przystojnemu kawalerowi, to jednak chwila ich pojednania cały czas się przedłużała.

Na szczęście szczera miłość i głęboka wiara w przeznaczenie, w Opatrzność Boską sprawiła, że pod koniec powieści Kmicic został uwolniony od zarzutów rozsiewanych przez Radziwiłłów, a piękna Oleńka wyrzekła znamienne słowa: „Jędruś, ran twoich nie godnam całować!”. Historia miłości Aleksandry i Andrzeja jest typowym „chwytem” powieści historycznych Henryka Sienkiewicza. Wszyscy bohaterowie Trylogii – zakochani i dążący do spełnienia pragnień – na swej drodze napotykają szereg przeszkód, nim w końcu połączą się z ukochaną połówką.

„Krzyżacy” Henryka Sienkiewicza

W powieści Sienkiewicza szczęśliwie kończy się historia miłości Jagienki i Zbyszka. Uczucie, które rozkwitło w sercu dziewczyny od pierwszego wejrzenia, początkowo zostaje odrzucone przez młodzieńca, który pozostaje wierny swojej narzeczonej. Zychówna, cierpiąca z powodu nieodwzajemnionego uczucia, po tym, jak się dowiaduje, że ukochany utracił żonę, wyrusza do Spychowa, aby być blisko rycerza. Po odnalezieniu Jurandówny wyjeżdża upokorzona i zawstydzona zaistniałą sytuacją. Pomimo że kocha młodzieńca, modli się o jego szczęścia i jego dobro stawia ponad własnym. Po śmierci Danusi stara się ukoić rozpacz ukochanego, troskliwie się nim opiekuje i osiąga cel- z czasem Zbyszko odwzajemnia jej uczucia. Pobierają się, tworząc zgodne i szczęśliwe małżeństwo. Równie szczęśliwie kończy się miłość Hlawy i Anusi Sieciechówny. Zakochany w Jagience giermek zwraca uwagę na wesołą i potulną służkę Zychówny i poślubia dziewczynę.

„Quo vadis” Henryka Sienkiewicza

Eunice, niewolnica Petroniusza, zakochana w nim ukrywa swoje uczucia. Za wszelką cenę pragnie być przy ukochanym i sprzeciwia się rozkazowi mężczyzny, który nakazuje jej, by została kochanką Winicjusza. Z czasem elegant dostrzega piękną dziewczynę i zakochuje się w niej. Miłość odmienia jego życie tak bardzo, że zaczyna nawet lubić zapach fiołków, ponieważ są ulubionymi kwiatami ukochanej kobiety. Petroniusz pragnie wyzwolić Eunice, lecz dziewczyna odrzuca jego propozycję, chcąc być jego niewolnicą. Ich szczęście przerywa wiadomość, że Neron wydał rozkaz śmierci na arbitra elegancji. Eunice postanawia umrzeć razem z ukochanym.

Miłość Winicjusza i Ligii po wielu trudnościach znajduje spełnienie. Ich uczucie błogosławi najwyższy apostoł chrześcijan, Piotr. Miłość Marka do dziewczyny ulega głębokiej przemianie. Najpierw przede wszystkim pożąda ukochanej, zwracając uwagę na jej piękno. Później zaczyna dostrzegać różnicę między chrześcijanką a rzymskimi kobietami. Zauroczony jej łagodnością i delikatnością, jest gotów zostać chrześcijaninem tylko dlatego, by móc ją poślubić. Zrozumienie nauki chrześcijan i wiara w pomoc Chrystusa w chwili, kiedy Ursus ratuje zakładniczkę na arenie amfiteatru, sprawia, że miłość Marka dojrzewa i zmienia się w szczere uczucie. Zaczyna kochać wnętrze dziewczyny. W końcu odnajdują spokój i szczęście z dala od świata Rzymian, na Sycylii, gdzie zostają małżeństwem.

„Chłopi” Władysława Reymonta

Symbolem miłości małżeńskiej, wiernej i godnej największych poświęceń i upokorzeń była Hanka – kobieta, która mimo ciągłych zdrad nadal kochała Antka. Narażona na plotki, zajmowała pozycję głowy rodziny, martwiąc się o jedzenie, opał, zdrowie dzieci i wiernie czekała na powrót męża spędzającego upojne chwile w brogu z macochą. Choć jej miłość nie była przykładem tej z romantycznych powieści czy brazylijskich telenowel (mąż wielokrotnie wytykał jej, że była „dziadówką”, zapewniał, że jej nie kocha i żądał, by dała mu spokój), trwała przy mężu bez względu na przeciwności losu.


„Granica” Zofii Nałkowskiej

Miłość w „Granicy” Zofii Nałkowskiej jest jednym z głównych wątków powieści. Można tu znaleźć nie tylko przykłady miłości między kobietą a mężczyzną, lecz także miłości matczynej czy też miłości syna do matki.

„Mistrz i Małgorzata” Michała Bułhakowa

Miłość w dziele Bułhakowa to nie tylko wysuwające się na pierwszy plan uczucie łączące mistrza i Małgorzatę, ale również sygnalizowane miłosierdzie, dobroć, współczucie. Sygnaturą „miłości idealnej” są tytułowi bohaterowie. Ich uczucie pisarz przedstawił w rozmaitej tonacji: od radości spotkania, wspólnego przebywania ze sobą, po niepokojące momenty oddalenia, rozdzielenia, walki. W ostatnich scenach powieści koloryt uczucia zostaje „stonowany”. Para kochanków „przemieszcza się” do krainy „wieczystego spokoju”. Śmierć niesie wybawienie dla miłości, ponieważ już raz „zagubiła się” w absurdzie życia, rzeczywistości.



Motyw - inne artykuły:
Motyw miłości tragicznej
Motyw miłości spełnionej
Motyw miłości rodzicielskiej
Motyw miłości w „Nad Niemnem”
Motyw miłości w „Konradzie Wallenrodzie” Mickiewicza
Problematyka miłości w „Ludziach bezdomnych” Żeromskiego
Motyw miłości w „Dziadach” Mickiewicza
Motyw miłości w dramacie „Romeo i Julia” Szekspira
Miłość w „Dziejach Tristana i Izoldy”
Miłość w „Lalce” Prusa
Motyw miłości w „Granicy”
Motyw miłości w „Mistrzu i Małgorzacie”