Motyw przepowiedni

„Król Edyp” Sofoklesa

Przepowiednia jest w tym dramacie elementem sprawczym, maszyną wprawiającą wszystko w ruch. To przez nią Lajos i Jokasta pozostawiają swego nowonarodzonego synka w lesie na pożarcie zwierząt, to za jej przyczyną młody Edyp opuszcza Korynt i kochających rodziców, a w końcu – dowiedziawszy się o dopełnieniu słów wyroczni – wyłupuje sobie oczy, a Jokasta wiesza się na chuście. Przepowiednia jest nieodwracalna, niezmienna, stała.


Tyrezjasz, nazywany również Terezjaszem lub Tejrezjaszem, był starożytnym, ślepym wróżbitą: „W którego duszy prawda ma ostoję”. Nie wiadomo, ile dokładnie miał lat, lecz wiek ten był tak znaczny, że żył na świecie najdłużej ze wszystkich ludzi. Doświadczenia, które zdobył i mądrość, którą pogłębiał sprawiły, że poznał wszystkie tajemnice i nigdy nie mylił się w udzielanych poradach. Edyp miał jak najlepsze zdanie o tym bohaterze:

„O Tyrezjaszu, co sprawy przenikasz
Jasne i tajne, na ziemi i niebie!
Chociaż ty ślepym, nie uszło twej wiedzy,
Jako choruje gród ten, przeto w tobie
Upatrzyliśmy zbawcę i lekarza”
.

Tyrezjasz przewidział, że gdy król przyjrzy się dokładniej związkom rodzinnym – zmiażdży go zło. Dzięki wróżbom jest odwiecznym przykładem i symbolem jasnowidzenia, a wizerunek ślepego znawcy przeszłości i przyszłości wpisał się na trwałe do kultury i sztuki.



„Odprawa posłów greckich” Jana Kochanowskiego

Wizje Kasandry miały na celu wywołać trwogę i zadumę w Priamie, lecz on okazał się być głuchym na proroctwo swojej córki. Kobieta przepowiedziała, że Troja zmierza do upadku, ponieważ w konfrontacji z Grekami jest z góry skazana na porażkę. Kasandra przepowiedziała dokładny przebieg bitwy, wymieniła kto poniesie śmierć i z czyich stanie się to rąk. Ostrzegła nawet Priama przed koniem trojańskim i zabroniła wpuszczać go do miasta. Priam spotkał się wcześniej z jeszcze jedną przepowiednią – w przeddzień narodzin Parysa Hekuba przepowiedziała upadek Troi. Wszystko to jednak nie robiło wrażenia na nieudolnym władcy, jakim bez wątpienia był Priam. Przepowiednia Kasandry sprawuje w utworze bardzo ważną rolę, ponieważ decyduje w ostateczności o antywojennej wymowie dramatu, pomimo ostatnich słów Antenora.

strona:    1    2  





Motyw - inne artykuły:
Motyw przepowiedni