Motyw kobiety

© - artykuł chroniony prawem autorskim


„Dzieje Tristana i Izoldy”

Izolda Jasnowłosa - zdumiewającej urody bohaterka („droga rozjaśniła się, jak gdyby słońce spłynęło nagle przez listowie wielkich drzew, i ukazała się Izold Jasnowłosa”) była córką króla Irlandii i siostrzenicą rycerza Morholta. Od swej matki, znającej sztukę uzdrawiania ludzi poprzez zioła oraz potrafiącej przyrządzać magiczne napoje, nauczyła się wszystkich tych umiejętności. Poznaliśmy ją, gdy opłakiwała swego martwego wuja, gdy poprzysięgała zemścić się na jego mordercy – Tristanie Lończyku. Nie wiedziała jeszcze wtedy, iż to właśnie z nim dopuści się cudzołóstwa i grzechu.

„Makbet” Williama Szekspira

Ucieleśnieniem kobiety fatalnej (fr. femme fatale) jest Lady Makbet. To ona najbardziej namawia męża do popełnienia zbrodni, działając na jego ambicje. Kobieta przypomina biblijną Ewę, która nakłoniła Adama do zjedzenie zakazanego owocu. Podobnie jak Ewa, Lady Makbet działa z inspiracji zła.

Z wypowiedzi bohaterów dramatu można wywnioskować, że małżonka Makbeta jest kobietą piękną. Z uznaniem wyraża się o niej Dunkan oraz dostojnicy szkoccy. Lady tak opisuje ten wizerunek:

„Chcąc świat oszukać stosuj się do świata,
Ubierz w uprzejmość oko, dłoń i usta,
Wyglądaj jako kwiat niewinny, ale
Niechaj pod kwiatem tym wąż się ukrywa”.


To w głównej mierze Lady doprowadziła do upadku Makbeta. W odróżnieniu jednak od innych kobiet fatalnych, wpada w obłęd i popełnia samobójstwo.

„Hamlet” Williama Szekspira

W utworze nie ma ich wiele, bo tylko dwie, ale spełniają one ważną rolę. Hamlet na początku utworu uwodził Ofelię, pisał dla niej romantyczne wiersze, adorował. Gertruda swoją postawą doprowadziła syna do wypowiedzenia słynnych dziś słów:
„Słabości, nazwisko
Twoje: kobieta”
.
Wstręt do płci przeciwnej spowodował, iż Hamlet odtrącił Ofelię. Ubliżając wszystkim kobietom, radził jej, aby dla dobra wszystkich wstąpiła do zakonu. Dopiero gdy dziewczyna popełniła samobójstwo przyznał, że ją kochał.

W opublikowanym w 1957 roku eseju zatytułowanym Matka Hamleta, Carolyn Heilbrun broniła kobiecych bohaterek Hamleta. Autorka dowodziła, iż Szekspir nie zawarł w tekście utworu informacji, że Gertruda wiedziała o tym, iż Klaudiusz zamordował jej poprzedniego męża. Mężczyźni, którzy interpretowali Hamleta, przez stulecia trwali w błędnym, według Heilburn, przekonaniu, jakoby królowa była współwinna tej zbrodni, ponieważ taki zarzut padł z ust jej syna. Kobieta dowodziła, iż nie było żadnego ewidentnego dowodu na to, że Gertruda dopuściła się cudzołóstwa. W dodatku była przekonana, że królowa dostosowała się najlepiej jak umiała do sytuacji, w której znalazła się po śmierci męża, dla dobra państwa.

Ofelia była otoczona przez trzech, silnych mężczyzn: Laertesa, Hamleta i Poloniusza. Wszyscy trzej opuszczają ją, pierwszy wyjeżdża, drugi porzuca, a trzeci umiera. Konwencjonalne teorie starały się dowieść, iż nagły brak tych trzech mężczyzn, którzy podejmowali za Ofelię decyzje, doprowadził ją do szaleństwa. Interpretatorki feministyczne uważają, iż bohaterka popadła w obłęd z powodu poczucia winy, ponieważ zamordowanie Poloniusza przez Hamleta było spełnieniem jej podświadomych marzeń.

„Giaur” Goethego

Leila to najwieksza miłość Giaura. Gruzińska branka była pierwszą wśród żon bogatego baszy Hassana, który kochał ją ponad życie. Nie dawał wiary rozgłaszanym opowieściom o jej związku z Giaurem, ufał jej pięknym i władczym oczom. Czytelnik poznaje jedynie opis jej urody („oczy gazeli”, „cudowny rumieniec”, ciemne spojrzenie), nie dowiadując się niczego na temat jej uczuć.

Wyidealizowana do granic możliwości przez ukochanego Wenecjanina, który widzi w tej wschodniej piękności anioła i jutrzenkę, tak naprawdę jest tylko dodatkiem do całej opowieści (nie mamy nawet cytatów z jej wypowiedzi).

„Cierpienia młodego Wertera” Goethego

W Cierpieniach młodego Wertera Lotta jest kobietą doskonałą, obdarzoną licznymi zaletami. Pozostaje wierna mężowi, chociaż z czasem rozumie, że darzy Wertera coraz głębszymi uczuciami i odczuje pustkę po zerwaniu znajomości. Werter idealizuje ją, widzi w niej anioła.

„Faust” Goethego

W dramacie Goethego można odnaleźć dwie postaci kobiet: niewinną Małgorzatę i Helenę Trojańską, według mitologii greckiej najpiękniejszą kobietę świata. Czternastoletnia Małgorzata jest uosobieniem niewinności, cnoty i naiwności. Uwiedziona przez Fausta, zakochuje się w nim i spełnia każde jego żądanie. Przyczynia się do śmierci matki i brata, morduje dziecko, zrodzone w grzechu z mędrcem. Ta młoda dziewczyna z pokorą przyjmuje karę za swoje grzechy i dlatego może dostąpić zbawienia. Helena jest iluzorycznym wytworem wyobraźni Fausta. Mędrzec, oczarowany urodą kobiety, przenosi się w czasy antyczne, zdobywa miłość Heleny i zostaje jej mężem. Helena znika, kiedy ginie jej syn, Euforion, ponieważ została przerwana więź z życiem, która umożliwiała jej przybranie ludzkich kształtów. Z obiema kobietami bohater dramatu przeżywa wielką miłość – uczucie do Małgorzaty kończy się tragicznie, z Heleną Faust przeżywa wiele szczęśliwych lat.

„Balladyna” Juliusza Słowackiego

Balladyna to postać tragiczna uwikłana w konflikt własnej osobowości i nie odkrytej tożsamości – konflikt między namiętnościami, żądzą władzy a wewnętrzną moralnością i sumieniem. Poruszając się po drodze pragnień, zapomina o rozsądku. Nierozważnie szuka granic osobistej wolności. Udowadnia, jak niewiele potrzeba, by stanąć w kolizji z prawem i samym sobą. Wystarczy mała iskra – chwilowe rozbudzenie uśpionej fantazji, szaleńczej ambicji, by zapłonęło ognisko zła i spopielały wszelkie zasady. Jakże czujnym trzeba być strażnikiem świętej „etycznej” korony, by nie zapomnieć o „królewskich” – odgórnych prawach i nie uśmiercić się rażeniem „pioruńskich” (niszczących) pragnień.

Nowelistyka Elizy Orzeszkowej
„A...B...C...”


Przykładami kobiet w noweli „A... B... C” są Joanna Lipska, pani Rożnowska – właścicielka magla, matka Kostka – praczka. Kobiety ukazane przez Orzeszkową nie są kapryśnymi damami, to najczęściej dbające o dom rodzinny gospodynie, zapracowane matki. Jeżeli którakolwiek z nich osiągnęła pewien status materialny (pani Rożnowska), to głównie dzięki własnej pracy. Joanna jest wykształconą córką profesora i trudno byłoby jej wykonywać ciężką pracę fizyczną. Autorka kreuje bohaterkę tak, by w jakiś sposób wiązała się ze swoim wykształceniem, ale nie tylko - prócz pracy nauczycielki wykonuje mnóstwo codziennych obowiązków, dzięki temu pisarka wcieliła w jedną postać postulaty pozytywizmu: ideę nauki i pracy. Praczka wręcz „zabija się” praniem cudzej bielizny. Stara się utrzymać dom, ponieważ ma męża pijaka i obiboka. Jest silna i może nawet konkurować z mężczyzną lub być od niego lepsza. W postaci Rożnowskiej – jako właścicielki magla autorka podkreśla autonomię kobiet, ich predyspozycje do realizacji obranych celów. Podobnie jest też w przypadku Joanny Lipskiej.

Urodę kobiet z noweli Orzeszkowej tłumi codzienny trud i ciężka praca. Taki znajdujemy w utworze opis matki Kostusia – praczki: „(...) wysoka i chuda, z twarzą wzdłuż i wszerz zoraną bólem i troskami, w grubej, krótkiej spódnicy i wielkiej chustce zarzuconej na głowie (...)” Joannę praca odmienia, nadaje cel jej życiu, dzięki niej dziewczyna rozkwita, pięknieje.

Kobiety ukazane przez Orzeszkową są zapracowane, czułe i wrażliwe na cierpienia drugiego człowieka, skore nieść pomoc, gdy tylko zajdzie taka potrzeba. W utworach pisarki często występują w „rolach głównych”. Autorka prezentuje ich portrety psychologiczne, szkice osobowościowe. Z całą mocą akcentuje siłę i możliwości płci pięknej i z pozoru słabszej.

Nowelistyka Marii Konopnickiej
„Obrazki więzienne”


Historia „Dzikiej”, przywiezionej z wojny tureckiej przez rosyjskiego oficera a następnie przez niego porzuconej ukazuje bezbronność cudzoziemki. Dziewczyna, nie znając języka i będąc w obcym kraju, została zaszufladkowana jako szalona, chora psychicznie i zamknięta w celi („jeszcze jednym numerze”).

Konopnicka w tej historii poruszyła również kwestię całkowitego uzależnienia kobiet od mężczyzn (podobnie jak jej koleżanka – Eliza Orzeszkowa – w opowiadaniu „Marta”). „Dzika” była egzotyczną zdobyczą Rosjanina, seksualną maskotką zdaną na jego łaskę. Gdy znudziła się już oficerowi, doniósł na nią do władz i zamknął w więzieniu. Los bohaterki obrazka wzrusza i budzi współczucie. Jest zarazem przestrogą dla płci pięknej.

„Potop” Henryka Sienkiewicza

Główną żeńską postacią powieści Henryka Sienkiewicza jest Aleksandra Billewiczówna. Nazywana jest często uosobieniem polskiej szlachcianki, posiadaczką najznakomitszych przymiotów i nonkonformistką. Dzieje się tak za sprawą wydarzeń, które mają miejsce podczas akcji Potopu.

Bohaterka jest wnuczką Herakliusza Billewicza - pułkownika lekkiego znaku i podkomorzego upickiego, ale przede wszystkim patriarchy rodu Billewiczów wywodzącego się od Mendoga. Wolą zmarłego dziadka miała zostać żoną Andrzeja Kmicica lub powiększyć grono zakonnic w najbliższym klasztorze. W naturze dziewczyny – skromnej i posłusznej względem rodziny – nie leżał sprzeciw i bunt, toteż zamierzała spełnić ostatnie życzenie kochanego dziadka.

Główna żeńska bohaterka powieści historycznej Potop jest literackim uosobieniem kobiety idealnej, wzorem patriotki, wiernej cnocie i ojczyźnie. Choć zakochała się od pierwszego wejrzenia w mężczyźnie przeznaczonym jej drogą umowy krewnych, to jednak gotowa była poświęcić uczucie, by tylko żyć w zgodzie z zasadami wpojonymi przez Billewiczów: „Bo nie pójdę za człowieka, na którym ciążą łzy ludzkie i krew ludzka, którego palcami wytykają, banitem, rozbójnikiem zowią i za zdrajcę mają”. W końcowej scenie powieści potrafiła się jednak przyznać do pomyłki i ze łzami w oczach wyznała: „Jędruś, ran twoich nie godnam całować!”. Bohaterka jest bodajże jedyną posiadaczką „męskiego umysłu” w polskiej literaturze.

„Quo vadis” Henryka Sienkiewicza

Ligia, dobra i troskliwa chrześcijanka, odróżnia się od innych rzymskich kobiet. Jej serce, wypełnione miłosierdziem i wyznawanymi zasadami, nie zna nienawiści. Pomponia Grecyna jest kobietą wierną i łagodną, a fakt, że mąż nie jest wyznawcą Chrystusa, jest powodem jej smutku. Eunice, piękna niewolnica, bezgranicznie kocha swojego pana Petroniusza. Sprzeciwia się jego rozkazowi i z radością przyjmuje karę chłosty, ponieważ może zostać w domu Petroniusza. Największym dowodem jej miłości jest śmierć u boku ukochanego mężczyzny, ponieważ bez niego nie potrafiłaby żyć. Akte przez wiele lat żyje wspomnieniami szczęścia, które zaznała u boku Nerona i zaślepiona miłością, nie dostrzega jego okrutnego charakteru, usprawiedliwiając każdy jego postępek. Poppea Sabina, żona Nerona, jest kobietą bezwzględną i okrutną, znienawidzoną przez poddanych. Namówiła cezara do zamordowania matki i żony. Zazdrosna o urodę Ligii, pragnie zemścić się na dziewczynie, w obawie, że pewnego dnia Neron może ją dostrzec. Szczerym uczuciem darzyła jedynie swojego synka, Rufiusa, którego za wszelką cenę chciała uchronić przed wyrokiem, wydanym przez władcę.
„Faraon” Bolesława Prusa

W Faraonie Bolesława Prusa są ukazane cztery postacie kobiece o zupełnie odmiennych osobowościach. Królowa Nikotris jest kobietą dojrzałą emocjonalnie, świadomą wielkości stanu kapłańskiego, z którego pochodził jej ojciec. Jest wierna mężowi i szanuje poczucie niezależności syna jako władcy – respektuje jego zarządzenia. Wie, że młodzieniec jest gwałtowny i próbuje odwieść go od pomysłu walki z kapłanami. Jest świadoma, że może to zakończyć się klęską Ramzesa. Ostatecznie zostaje żoną mężczyzny, który pośrednio przyczynił się do śmierci jej dziecka. Sara, kochanka Ramzesa, jest postacią tragiczną. Krótkotrwała miłość faraona do niej i szczęście wynikające z narodzin dziecka, zostaje zakłócone pojawieniem się w życiu Ramzesa Kamy. Sara zostaje oszukana przez kapłanów i zgadza się, aby dziecko zostało Żydem. Wygnana przez władcę, ze spokojem i pokorą przyjmuje poniżenie ze strony Fenicjanki. Nie przestaje kochać Ramzesa, a kiedy sądzi, że to on zamordował dziecko, bierze winę na siebie. Umiera, uświadomiwszy sobie, że pozwoliła zabić dziecko obcemu mężczyźnie. Sara to uosobienie kobiecej delikatności, dobra i macierzyństwa.

Kama, kapłanka fenicka, to kobieta wyrachowana i bezwzględna, która zostaje kochanką Ramzesa, ponieważ tego wymaga dobro ojczyzny – może manipulować faraonem. Jest zimna i okrutna, pełna nienawiści do Sary i dziecka. To ona namawia Lykona do zabicia chłopca. Swoje winy okupiła później chorobą – dotknięta trądem, została zesłana w głąb pustyni. Hebron jest dziewczyną o silnym charakterze i poczuciu niezależności. Zostaje żoną Tutmozisa z woli ojca i Ramzesa, lecz zakochuje się w faraonie i staje się jego kochanką.

„Bartek Zwycięzca” Henryka Sienkiewicza

Przykładami kobiet w noweli są żona Bartka – Magda Słowikowa i pani Maria Jarzyńska. Magda to uboga chłopka, która w momencie, gdy małżonka powołano do wojska, musiała podołać podwójnym obowiązkom. Zajmowała się domem i gospodarstwem, czasem pomagali jej sąsiedzi. Była na tyle zaradna, że potrafiła oszczędzić pieniądze, by posłać je ukochanemu Bartkowi. Wspierała męża, gdy wrócił z frontu, zabiegała o zmniejszenie mu kary więzienia, do którego trafił wskutek bójki z panem Boege. Płakała, gdy jej rodzinę wysiedlono z Pognębina.

Pani Jarzyńska to portret młodej szlachcianki, dbającej o sprawy narodowe. Pragnęła, żeby jej mąż został posłem w pruskim parlamencie, wówczas Polacy mieliby szansę decydować o sprawach dla nich istotnych. W celu przekonania włościan do oddania głosu na Jarzyńskiego, pani Maria odwiedzała gospodarstwa. Niestety, wybory były mistyfikacją i zastraszeni chłopi głosowali na Niemca – Szulberga. Sienkiewicz odmalował jednocześnie dwa portrety kobiet: chłopki i szlachcianki, lecz obydwa te wizerunki mają pewne cechy wspólne – kobieta jest zaradna, sprytna, pełna inwencji, opiekuńcza. Jarzyńska nosi nie tylko cechy damy, ale także społecznej aktywistki. „Odwiedza chorych, ujmuje sobie ludność, pomaga, gdzie może. Robiłaby to i bez polityki, bo ma dobre serce, ale dla polityki tym bardziej.” Wraz z mężem dzieli jego wyborczą porażkę. Niestety portret młodej Jarzyńskiej traci na kolorycie, gdy wspólnie z małżonkiem opuszcza Pognębin i chłopów, w których interesie rzekomo występowała. Są to bardzo wyraźne kobiece szkice.

„Chłopi” Władysława Reymonta

Na kartach powieści odnajdujemy dwa wyraźne kobiece typy. Jagna, córka Dominikowej, jest jedną z głównych kobiecych bohaterek powieści Reymonta Chłopi. Ta urodziwa dziewiętnastoletnia wiejska dziewczyna stanowi źródło wielu szczegółowych opisów na kartach dzieła. Tragedia bohaterki polega na tym, że jej delikatna, artystyczna, a zarazem niezdecydowana dusza nie pasuje do otoczenia. Nietolerowania przez gromadę, wrażliwa i nieszczęśliwa poszukuje czegoś nieokreślonego, dąży do niesprecyzowanego celu, jest nieszczęśliwa w Lipcach, w przestrzeni, w którym przyszło jej żyć. Choć swymi wyborami unieszczęśliwiła wielu ludzi, nie potrafiła wziąć na siebie za to odpowiedzialności. Przykładem może być scena, w której daje upust nienawiści do męża, któremu przysięgała przed ołtarzem.Jagna stała się ofiarą społeczności, wyklętym przykładem odmienności, przez co jest niewyczerpanym źródłem interpretacji i analiz teoretyków literatury.

Kolejną postacią jest Hanka. Żona Antka i matka trójki jego dzieci może być wzorem dla współczesnych feministek. Jest jedną z najciekawszych kobiecych kreacji w literaturze polskiej. Dlaczego? Ponieważ Reymont nie stworzył jej na wzór jakiegoś szablonu czy schematu – Hanka niezaprzeczalnie jest indywidualnością. Spośród wszystkich bohaterów powieści ulega najciekawszej metamorfozie, z bezbarwnej żony Antka i synowej Macieja zmieniając się w świadomą swej siły i poczucia obowiązku dojrzałą kobietę. Choć Reymont obdarzył Hankę wieloma cechami charakterystycznymi dla stereotypowego wzorca wiejskich kobiet (skąpa, skora do kłótni, lubiąca plotki), jednak budzi ona sympatię czytelników, a zwłaszcza żeńskiej ich części, w bohaterce szukającej inspiracji, wzoru siły i godności. Najważniejsze zdanie, jakie padło z ust Hanki, było odpowiedzią na odmianę jej losu: „Bieda łacniej przekuwa człowieka niźli kowal żelazo”.

„Jądro ciemności” Josepha Conrada

Przez znaczną część Jądro ciemności opowiada o losach mężczyzn, którzy stanowią bezapelacyjną większość postaci powieści. Dodatkowo historia, którą opowiada Marlow jest kierowana do wyłącznie męskiej załogi jachtu „Nellie”. Pomimo tego kobiety odgrywają w dziele ważną rolę.

Jeżeli białych mężczyzn, których czytelnik poznaje w Kongu nazwiemy „żołnierzami kolonizacji”, to europejskie kobiety również miały wpływ na rzeczywistość. Fakt, iż były one cichymi strategami widać najlepiej w momencie, gdy Marlow starał się o posadę na parowcu należącym do spółki handlowej. Bohater początkowo zamierzał zdobyć pracę dzięki swoim kwalifikacjom i doświadczeniu, następnie zwrócił się z prośbą o pomoc do wpływowych krewnych. Jednak męscy przedstawiciele jego rodziny nie potrafili działać na tyle skutecznie, by osiągnąć ten cel. Bohater skomentował ten fakt słowami: „Wówczas - czy uwierzycie? - wziąłem się do kobiet. Ja, Charlie Marlow, zaprzągłem do roboty kobiety, aby dostać posadę. Słowo daję!”. Zawstydzony Marlow potrafił przyznać, iż działania ciotki cechowały się skutecznością: „Dostałem nominację, oczywiście, i dostałem ją bardzo prędko”.

Kolejnymi kobietami przedstawionymi w powieści są pracownice siedziby spółki handlowej w „grobowym mieście”: „Dwie kobiety, jedna gruba, a druga szczupła, siedziały na krzesłach wyplatanych słomą, robiąc coś na drutach z czarnej wełny”. Gdy Marlow zjawił się w biurze natknął się na nie i wydawało mu się, iż wystarczy im jedynie spojrzenie na mężczyznę, aby wszystko o nim wiedzieć. Bohater w myślach nazwał te dwie kobiety „odźwiernymi u wrót Ciemności”.

Podobną rolę w powieści pełni Narzeczona Kurtza. Autor zasugerował, że to właśnie z jej powodu wszechstronnie utalentowany mężczyzna udał się do Afryki. Marlow dowiedział się od niej, iż jej zaręczyny z Kurtzem były źle odebrane przez członków jej rodziny oraz, „że miał już dosyć tej względnej biedy i że właśnie to go tam wygnało”. Kobieta była całkowicie oddana swojemu mężczyźnie: „(…) ja w niego wierzyłam więcej niż ktokolwiek na ziemi - więcej niż jego własna matka, więcej niż... on sam”.

Kobietą, która nie pasuje do opisywanych powyżej postaci jest z pewnością kochanka Kurtza, o której Marlow powiedział: „Była dzika i przepyszna, płomiennooka i wspaniała”. Czarnoskóra piękność stanowi naturalne przeciwieństwo Narzeczonej. Kobieta zamiast opłakiwać odejście swojego ukochanego, demonstrowała swój gniew i fizyczną siłę.

Podczas rozmowy z ciotką Marlow pomyślał, iż kobiety: „Żyją we własnym świecie, który właściwie nigdy nie istniał i istnieć nie może. Jest na to o wiele za piękny, a gdyby można taki świat zbudować, rozleciałby się przed zachodem słońca”. Według niego kobiety były powierniczkami świata naiwnych iluzji. Jednocześnie można je uważać za głównych beneficjantów kolonialnej ekspansji oraz bogactw z niej płynących. Prawdą jest, że znaczna większość akcji w Jądrze ciemności podejmowana jest przez mężczyzn, lecz bez kobiet, cała historia nie mogłaby się wydarzyć.

„Granica” Zofii Nałkowskiej

„Granica” Nałkowskiej to galeria kobiecych postaci. Kobiet starych, dla których życie powoli się kończy i które starają się nadal jakoś funkcjonować, choć czasy ich świetności dawno przeminęły (znajome Cecylii Kolichowskiej):

- kobietą zniszczoną życiem i pracą, dla której świat ograniczał się do wypełniania obowiązków i która poza kuchnią obserwowała życie państwa przez okno, jest Karolina Bogutowa.

- Cecylia Kolichowska to kobieta, która nie potrafi pogodzić się ze swoją starością, dla której starość to ostateczny etap życia.

- Elżbieta, pozornie niedostępna i zimna, co często zarzucał jej mąż, w rzeczywistości ma dobre serce. Nie potrafi przejść obojętnie obok ludzkiego nieszczęścia.

- Justyna to kobieta o prostym, naiwnym sercu. Zakochana w synu pracodawców matki, zraniona i oszukana, nie potrafi odnaleźć się w sytuacji, po usunięciu ciąży. Doprowadza ją to do załamania psychicznego.

- Romana Niewieska – matka Elżbiety – pomimo upływu czasu i starzenia się, nadal romansuje z mężczyznami i nie potrafi być wierna mężowi.

- Jasia Gołąbska jest przedwcześnie zniszczona biedą, problemami z mężem i śmiercią dzieci.

- Łucja Posztraska może zadziwiać miłością do męża nieudacznika i pijaka. Zawsze go broni i usprawiedliwia.

- Żancia Ziembiewiczowa przez wiele lat wybaczała zdrady męża i pomimo wszystko kochała go szczerze.

- Adela, kochanka Zenona z czasów jego nauki w Paryżu, w obliczu śmierci godziła się z faktem, że wybranek jej nie kocha, a sama obdarzyła go miłością bezgraniczną.
-
„Szewcy” Stanisława Ignacego Witkiewicza

Motyw ten jest bardzo wyrazisty, poprzez kreację Księżnej. Irina jak mało która postać w polskiej literaturze, nie tylko dwudziestolecia międzywojennego, jest kobietą wręcz ociekającą erotyzmem. Otwarcie wykorzystuje swoje walory, aby realizować cele. Jawnie przyznaje się, iż jest w stanie oddać się każdemu mężczyźnie, który znajduje się u władzy. Księżna bawi się prokuratorem wodząc go „za nos”. Wykazała się również tendencjami sadystycznymi, gdy rozkazała Scurv’emu zażyć proszki potęgujące podniecenie erotyczne, aby upajać się jego katuszami. Najważniejszym celem Księżnej było wprowadzenie matriarchatu, czyli ustroju, w którym najwyższą władzę sprawują kobiety.

„Mistrz i Małgorzata” Michała Bułhakowa

Ze stronic powieści Bułhakowa wyłania się portret kobiety „dynamicznej”. Jej przykładem jest tytułowa Małgorzata, początkowo, samotna bezsilna, pogodzona z życiem u boku niekochanego męża. Obraz Małgorzaty „przybiera na sile” w momencie, gdy spotyka mistrza. Miłość motywuje ją do działania, zwłaszcza walka w obronie tego uczucia. Niepozorna niewiasta zamienia się w piękną wiedźmę, a wkrótce potem, mimo strachu, zostaje gospodynią szatańskiego balu – królową i partnerką samego władcy piekieł.

Ta niezwykle „dostojna” funkcja wyróżnia ją z grona licznych moskiewskich Małgorzat. W dodatku zyskuje szacunek i poważanie całej świty Wolanda, no i oczywiście tych, którzy mu „podlegają” w piekielnych czeluściach. Balowi goście uniżenie całują jej kolano. Po uroczystości jest „szlachetną” Małgorzatą - pełną wyrozumiałości i współczucia. Dzięki niej wybaczono Friedzie zbrodnię dzieciobójstwa. Dumna, nie ośmiela się przypomnieć Wolandowi o danej obietnicy. Woli wówczas myśleć o samobójczej śmierci i honorowo opuścić mieszkanie messera: „ – Wszystkiego dobrego, messer – powiedziała na głos, pomyślała zaś: „Byle się stąd wydostać, potem już jakoś dojdę do rzeki i się utopię”.

Małgorzata wykreowana przez Bułhakowa to wzorzec kobiety przepełnionej miłością, dumnej, zdecydowanej na wszystko, energicznej i pięknej. Tylko spełnione uczucie może „nadać” kobiecie takie rysy i osobowość. Bez prawdziwej miłości jest ona „madonną” samotności i desperacji. Odwzajemniona miłość, poczucie bycia kochaną czynią z kobiety jednostkę o ponadprzeciętnych możliwościach, „nasyconą” optymizmem, wewnętrzną siłą, która pozwala walczyć z codziennością. Życie u boku takiej damy jest niewątpliwe ekscytującą przygodą.

„Cudzoziemka” Marii Kuncewiczowej

Powieść Marii Kuncewiczowej „Cudzoziemka” to wspaniałe studium psychologii kobiety. Autorka przybliża czytelnikowi portret Róży Żabczyńskiej, kobiety nieszczęśliwej, porzuconej, niespełnionej artystki, skłóconej ze światem i z samą sobą. Pierwsza miłość, zakończona zdradą, staje się dla głównej bohaterki utworu życiową tragedią. Przez wiele lat Róża rozpamiętuje stracone szczęście, żyje nienawiścią do świata i innych ludzi, zamienia w koszmar życie męża i dzieci. Czeka na powrót ukochanego mężczyzny, a jej egzystencja przypomina sen na jawie. Dopiero na kilka dni przed śmiercią Róża dostrzega swoje błędy, pragnie pogodzić się ze światem, prosić o wybaczenie i wybaczyć doznane krzywdy. W rzeczywistości kobieta żyła tylko przez szesnaście lat, kiedy mieszkała w Taganrogu i przez ostatni dzień życia, w którym, wspominając swoją przeszłość, zrozumiała przyczyny swoich klęsk.

„Tango” Sławomira Mrożka

Ala to piękna dziewczyna będąca obiektem uwielbienia Artura, który jest równocześnie jej kuzynem. Bohaterka to postać niezwykle próżna, której zależy jedynie na powodzeniu u mężczyzn. Robi wszystko, co może, gdy zauważa, iż Artur nie zwraca uwagi na jej wdzięki. Ala jest sprawczynią upadku swojego narzeczonego. Zdrada, której się dopuściła doprowadziła go ostatecznie do śmierci.



Motyw - inne artykuły:
Motyw kobiety